Literati

Bat bouch

Batwèl figi lari Pòtoprens make tè pwa tè mayi depi kèk jou. Lari a kanpe an endous encho, yon ti kout solèy, yon ti kout lapli. Tanperati a an malmakak.
Sa ki ka deranje tout nèg ki renmen lari tankou m yo ; ki ka touye anvi soti a lakay nou.
Vil la se yon vil ki pè dlo. De plòt krache, tout kò l mouye epi se konsa tou yon latrelye fatra tout kalite badijonnen figi l.

Men denyè jou sa yo, lapli a se chak trant minit li vini e l ale chak trant minit, sa ki bay posibilite fè kèk kout pye detanzantan.

Tankou yè, bò midi m te ale nan kou nan avni Charles Sumner a. Bò dezè konsa pandan kou a ta pral pare fini, yon zanmi mwen te dwe kontre ekri m pou l te di m yo sot ouvè kout wòch sou machin li sou channmas la, bò Fakilte Etnoloji a. Li te rapòte m te gen kawotchou limen tou, gwo boukan nan mitan lari epi te menm konseye m evite pase nan zòn nan.
Li pat konn si se chimen sa m ta pral pran, si m te gentan planifye desann channmas paske se la m toujou pase lè m vle al anba tonèl nan ri St Honoré a, nan baz mwen, pou m al woule blag ak kèk patnè.
Enben, se konsa m te plonje desann channmas. Kou m rive mw te konfime sa k te di nan mesaj la. Te gen yon bèl ti boukan dife vre nan mitan lari a. Ti mesye CIMO yo te kanpe anfas la sou brezenng yo. Ou te santi bagay yo pat lwen melanje.
Chak machin ki te fon vire nan zòn nan, Etidyan yo te ouvè kout bisuit leta sou li. Chofè te oblije vire tounen ak tout boulin detanzantan.
Pat manke mouvman.
Mesye jandam yo san pèdi twòp tan te ouvè kout gaz sou Etidyan yo, moun ki te kanpe ap founi je gade te pete kouri.
Gaz pa konn militan l pa konn asistan. Li fè dlo nan je tout moun koule menm jan.
Mwen, m te fon deplase paske channmas te vin gen sant piman bouk k ap boukannen nan chabon.
M te desann bò Fakilte Dwa ak Syans Ekonomik. Kèk ti machann ki te nan lanviwon Fakilte a te kòmanse babye, te kòmanse joure pou fen jounen lavant yo ki te gate.
Youn nan Etidyan-Militan yo ki t ap mache chache yon chofè moto ki te vle ba l kèk gout gaz pou l t al vide sou boukan an ki te kòmanse swaf, (kidonk ki pa t ap layite kò l menm jan an ankò) te tande lè youn nan machann nan zòn nan di “:
Depi 86, se boule kawotchou ki met peyi a kote l ye a “.
Misye estomake, li reponn pou l di “: Di pito se paske jenerasyon w l’an pat janm fè sa l te dwe fè, paske w pat janm pran responsabilite w ki fè peyi a jan l ye la”.

– Mwen menm, m konn al vote malandren w yo avè w ?

– Se granmoun santi tankou w yo ki met peyi a nan sa l ye la wi. Se sa w pa t fè a n ap fè la.

– Sa sa janm itil ?

– Ki bagay itil ou te fè ou menm ? Kisa w te fè pou w te anpeche peyi a nan sa l ye la ?
N ap goumen w ap vin pale n mal la.

Mwen pa t fin suiv rès bouch louvri a. Men m konnen yo youn pa p janm konprann lòt. Etidyan-Militan an nan emosyon l pa p konprann machann nan pa gen zouti pou l rive sezi sa l ap di yo, e machann nan li menm, sèl sa k enterese l se sove jounen l pou pitit li ak madanm li.

Se pwòblèm sa anpil moun ki konn li isit genyen. Yo panse ti sèk yo frekante a se peyi a, ti gwoup moun yo konnen yo se yo sèlman ki gen nan peyi a, ti bout konesans yo genyen an tout moun nan peyi a genyen l tou. Se sa k fè, yo pale ak tout moun menm jan. Yo ret tann menm nivo konprann kay tout moun menm jan. Mwen sonje gen yon gwo mouche save ki te estomake apre l te fin pèdi yon eleksyon, ki te di nan lang franse :” chen an tounen nan vomi l ankò “.
Ou pata di mouche a te ge yon travay li te fè pou l aprann chen an li pa dwe bwè sa l fin jete a.

Moun ki konn li isit toujou sou bat lestomak, toujou sou fè gwo gòj. Poutan, nan yon peyi kote tout moun sa yo pa konn a nan fèy malanga, konn li pa yon privilèj se yon responsabilite.

Badio